Veilig slapen baby: de regels en samen slapen

Veilig slapen voor je baby: de regels, en wat als je samen slaapt

Je legt je baby neer en kijkt nog even. Ligt hij goed? Is hij niet te warm? Mag dat doekje erbij? Bijna alle ouders stellen zich die vragen, zeker in de eerste maanden. Dat is geen overbezorgdheid. Het is zorg.

Het goede nieuws: veilig slapen is niet ingewikkeld. Een paar vaste regels maken al een groot verschil. Hieronder zetten we ze op een rij, zoals de JGZ, VeiligheidNL en Thuisarts ze adviseren. En we zijn eerlijk over samen slapen, want dat gebeurt in veel gezinnen, gepland of niet.

De vier basisregels

VeiligheidNL vat het samen in De 4 van Veilig Slapen. Die gelden vooral in het eerste levensjaar.

1. Op zijn rug. Leg je baby altijd op zijn rug te slapen, ook voor een dutje. Niet op zijn zij: vanuit zijligging rolt een baby makkelijk op zijn buik.

2. In een eigen bedje, bij jou op de kamer. Je baby slaapt het veiligst in zijn eigen wieg of bedje, naast jouw bed. Het advies is om dat zeker het eerste halfjaar zo te doen. Een aanschuifbedje (co-sleeper) dat stevig vastzit aan jouw bed telt ook als eigen bedje.

3. In een slaapzak. Een goed passende slaapzak voorkomt dat een deken over zijn gezichtje schuift. Kies de maat die bij je baby past: zijn hoofdje mag niet door de halsopening glijden. Gebruik geen dekbed.

4. In een leeg bed. Een stevig matras met een hoeslaken en verder niets. Geen kussen, geen stootrand of hoofdbeschermer, geen grote knuffels, geen positioneringskussen. Wat wel mag: een speen en een klein knuffeldoekje zonder vulling. Een knuffeltje komt pas na zijn eerste verjaardag, en dan niet groter dan zijn hoofdje.

Niet te warm

Oververhitting is een van de risico’s bij wiegendood. De JGZ noemt een slaapkamertemperatuur tussen 16 en 18 graden. Laat zijn hoofdje onbedekt: binnen geen muts in bed. Of hij het goed heeft, voel je in zijn nekje. Lauw is goed. Klam of zweterig? Dan is hij te warm. Koude handjes zeggen weinig.

Rookvrij

Roken in de zwangerschap en daarna vergroot de kans op wiegendood. Houd het huis en de auto rookvrij, ook als je baby er even niet is. Rookt een van jullie? Dan is samen in één bed slapen extra riskant, ook na vier maanden.

De speen

Een speen bij het slapen mag, en draagt volgens de JGZ zelfs bij aan veilig slapen. Geef je borstvoeding, wacht dan tot het voeden goed loopt. Wil je baby de speen niet, dan hoeft het niet. Gebruikt hij er wel een, geef hem dan bij elke slaap. Valt de speen uit zijn mond als hij slaapt, dan hoef je hem niet terug te doen. Wanneer en hoe je later stopt, lees je in Speen afbouwen.

Witte ruis

Gebruik je witte ruis, zet het dan zacht en buiten het bedje. Denk aan het geluid van een zachte douche, niet harder.

Inbakeren

Huilt je baby veel en helpen rust en regelmaat niet genoeg? Dan kan inbakeren helpen. De richtlijn is: inbakeren met een kant-en-klare inbakerdoek, volgens het protocol, en liefst met uitleg van het consultatiebureau. De armpjes zitten stevig langs het lijfje, de beentjes hebben ruimte. Altijd op de rug, en niet te warm eronder. Meer over veel huilen lees je in De huilpiek.

Let op: een inbakerslaapzak is iets anders dan inbakeren. VeiligheidNL ziet een inbakerslaapzak niet als veilig inbakeren en raadt af hem na drie maanden nog te gebruiken. Wil je inbakeren, doe het dan met een inbakerdoek volgens de richtlijn.

Stop met inbakeren zodra je baby probeert te rollen. Begin rond vier maanden met afbouwen, en stop uiterlijk met zes maanden. Met armpjes vast kan hij zich niet terugdraaien.

En als hij gaat rollen?

Leg je baby altijd op zijn rug neer. Rolt hij zelf van rug naar buik én weer terug? Dan mag hij blijven liggen zoals hij ligt. Je hoeft er ’s nachts niet steeds uit om hem om te draaien. Oefen het rollen vooral overdag, op de grond, met jou erbij. Meer daarover lees je in Slaapregressie 4 maanden.

Samen slapen onder de 4 maanden

Hier zijn we duidelijk: doe het niet. In de eerste vier maanden is samen in één bed slapen riskant, ook als je voorzichtig bent. Je baby is nog klein, kan zijn hoofdje slecht wegdraaien en raakt snel oververhit onder een dekbed. Laat hem daarom slapen in zijn eigen bedje, naast jou.

Maar we weten ook hoe het gaat. Het is drie uur ’s nachts, je voedt in bed en je ogen vallen dicht. Daarom zijn we net zo eerlijk over het andere deel: als het toch gebeurt, maak het dan zo veilig mogelijk.

• Nooit na alcohol, drugs of medicijnen die je slaperig maken, en nooit als een van jullie rookt.
• Nooit samen op de bank of in een fauteuil. Dat is gevaarlijker dan in bed. Voel je dat je in slaap valt? Leg je baby dan in zijn bedje, of ga naar bed.
• Een stevig, plat matras. Geen waterbed, geen zacht topmatras.
• Geen kussens en geen dekbed bij je baby. Hij ligt in zijn eigen slaapzak, op zijn rug.
• Niet tussen twee ouders in, en niet naast andere kinderen of huisdieren.
• Let op kieren tussen matras en muur of bedrand.
• Leg hem daarna, als het lukt, terug in zijn eigen bedje. Voed je vaak in bed? Zet dan een wekker. Meer tips lees je in Voeden en slapen in de eerste maanden.

Was je baby te vroeg geboren of heel licht bij de geboorte? Dan is samen slapen extra riskant. Overleg dan eerst met het consultatiebureau.

Samen slapen na 4 maanden

Na vier maanden is samen slapen een eerlijke keuze van jullie als ouders. Sommige gezinnen slapen er juist beter door. Kies je ervoor, richt het dan veilig in, met dezelfde punten als hierboven. Nabijheid verwent niet, ook ’s nachts niet. Kies je voor een eigen bedje, ook goed. Er is geen goed of fout, zolang het veilig is.

Onderweg: autostoel, draagzak en kinderwagen

Autostoel. Voor in de auto, niet als bedje. Valt hij in slaap tijdens de rit, prima. Maar haal hem er thuis of op je bestemming uit en leg hem plat in zijn bedje. Maak bij lange ritten regelmatig een pauze: het advies is niet langer dan een uur achter elkaar in de babyautostoel, en niet meer dan twee uur per dag in alle stoeltjes samen.

Draagzak of draagdoek. Heerlijk voor nabijheid. Zorg dat hij rechtop en stevig tegen je aan zit, zijn gezichtje vrij en zichtbaar is, en zijn kin niet op zijn borst zakt.

Kinderwagen. Een kinderwagenbak is geen vervanging voor zijn bedje. Voor een dutje onderweg kan het wel, als hij plat op zijn rug ligt en jij erbij bent. Hang nooit een doek of hydrofiele luier over de kinderwagen, ook niet tegen de zon. Daaronder wordt het snel te warm en komt er minder frisse lucht bij. Gebruik de kap of een parasol.

Veel korte dutjes onderweg? Lees ook Hazenslaapjes.

Checklist veilig slapen

• Op zijn rug, altijd
• Eigen bedje op jouw slaapkamer, zeker het eerste halfjaar
• Slaapzak op maat, geen dekbed
• Leeg bed: alleen speen en klein knuffeldoekje
• Slaapkamer tussen 16 en 18 graden, geen muts
• Geen stootrand of hoofdbeschermer
• Rookvrij huis en auto
• Inbakeren volgens protocol, stoppen zodra hij probeert te rollen
• Samen slapen onder vier maanden: niet doen
• Geen doek over de kinderwagen