Elk uur wakker tijdens een slaapregressie: oorzaken en wat helpt
Het is twee uur ’s nachts. Je hoort een roep, dan een huil. Je kijkt op de klok: weer precies een uur later. Je bent vannacht al vier keer bij je kind geweest, en je vraagt je af hoe lang je dit nog volhoudt.
Elk uur wakker is slopend. In dit artikel lees je waarom het gebeurt, welke oorzaken vaak meespelen en wat je vannacht en de komende dagen kunt doen. Zonder laten huilen, met jou erbij.
Is elk uur wakker normaal?
Het korte antwoord: het komt vaak voor, zeker rond vier maanden. Maar het is zwaar, en er valt vaak iets aan te doen.
De slaap van een baby loopt in cycli van korter dan een uur. Aan het eind van elke cyclus komt hij even boven. Soms zakt hij vanzelf weer weg, soms heeft hij jou nodig. Een kind dat elk uur roept, heeft op dat moment jouw hulp nodig om weer weg te zakken. Dat is geen fout van jou en geen fout van je kind.
Ook na vier maanden is ’s nachts wakker worden heel gewoon: in een Brits onderzoek bij ruim 700 baby’s van 6 tot 12 maanden werd bijna 80 procent nog regelmatig wakker. Maar elk uur is veel. Dan loont het om te kijken wat er speelt.
Zes oorzaken die vaak meespelen
Oorzaak 1: je kind groeit
Rond vier maanden rijpt de slaap: je baby valt vaker via diepe slaap in slaap en komt tussen twee cycli vaker even boven. Later leert je kind rollen, zitten, kruipen en staan, en oefent dat soms ook ’s nachts. Onderzoek laat zien dat de slaap rond zo’n nieuwe vaardigheid even onrustiger wordt, en daarna weer rustiger. Meestal wordt het dan na een paar dagen tot een paar weken weer rustiger.
Oorzaak 2: je kind zoekt dezelfde hulp als bij het inslapen
Dit komt veel voor. Valt je kind bij bedtijd in slaap aan de borst, met de fles, of terwijl jij wiegt, wiebelt of vasthoudt? Dan zoekt hij aan het eind van een cyclus vaak precies diezelfde hulp. Dat is logisch: hij zoekt wat hem net in slaap hielp. Dat geldt ook voor de speen: lees Speen afbouwen.
Is dat voor jullie prima, dan hoef je niets te veranderen: voeden, wiegen en dragen naar slaap zijn geen slechte gewoonte. Breekt het je op, dan kun je in kleine stapjes minder gaan helpen, met het PIP-stappenplan (zie stap 4).
Oorzaak 3: het ritme klopt even niet
Een kind dat te lang wakker is geweest, komt vaak moeilijker tot rust en wordt soms juist drukker in plaats van slaperig. Het kan ook andersom: na een dutje dat laat eindigt, is je kind ’s avonds nog niet moe genoeg.
Oorzaak 4: honger of troost
Tussen vier en zes maanden hebben veel baby’s nog één of twee nachtvoedingen echt nodig om te groeien. Tussen zes en negen maanden is het vaak nul of één, soms uit honger en vaak ook voor troost. Drinkt je kind lang en ritmisch, dan heeft hij vaak echt trek. Valt hij na een paar slokjes alweer in slaap, dan is het vaak meer troost dan honger. Ook dat mag. Meer lees je in Slaapregressie en honger.
Oorzaak 5: het lijfje
Een tandje, oorpijn, een verstopte neus of reflux kan je kind steeds wakker maken. Een tandje geeft meestal een paar onrustige nachten, geen weken. Koorts of een kind dat echt ziek oogt, zijn geen tandjesklachten. Meer in Slaapregressie, tandjes en ziek zijn.
Oorzaak 6: scheidingsangst
Rond acht tot tien maanden, en rond anderhalf jaar soms opnieuw, begrijpt je kind dat jij weg kunt gaan, maar nog niet dat je altijd terugkomt. Dan heeft je kind jou ’s nachts extra nodig. Dat hoort bij een gezonde band.
Wat speelt er op welke leeftijd?
- Rond 4 maanden is de bekendste onrustige periode: de slaap van je baby rijpt. Hij heeft dan juist méér hulp van jou nodig.
- Rond 8 tot 15 maanden spelen kruipen, staan, de eerste stapjes en scheidingsangst. De overgang naar één dutje komt meestal rond 15 maanden.
- Rond 18 maanden tot 2 jaar komen de eigen wil en de fantasie. Angsten (voor het donker, monsters), de overgang naar een groot bed of zindelijk worden kunnen meespelen.
Per leeftijd lees je meer in ons overzicht Slaapregressie bij baby’s en peuters.
Wat je vannacht kunt doen
- Doe eerst wat iedereen het snelst weer laat slapen. Voeden, wiegen, of samen slapen als jullie dat veilig doen. Midden in de nacht hoef je niets op te lossen.
- Luister even. Kinderen maken veel geluid tussen twee cycli: zuchten, mopperen, even draaien. Luister gerust een minuutje, hooguit een paar minuten, of je kind vanzelf weer wegzakt. Hoor je dat hij je nodig heeft, dan ga je.
- Houd het rustig. Gedimd licht, weinig woorden: “Hé, ben je wakker geworden? Het is nog nacht. Ik ben hier.”
- Raakt je kind in paniek, dan troost je. Oppakken en troosten tot hij weer rustig ademt. Je kind is nooit alleen met paniek.
- Deel de nachten. Rustig blijven is zwaar werk. Wissel af met je partner als dat kan. Meer lees je in Slaaptekort als ouder.
Wat je de komende dagen kunt doen
Stap 1: kijk naar de dag
Kloppen de wakkertijden nog? Gemiddeld is dat rond 4-5 maanden zo’n anderhalf uur, rond 7-9 maanden 2 à 2,5 uur en rond 9-12 maanden 2,5 à 3,5 uur. Laat het laatste dutje ongeveer twee uur voor bedtijd klaar zijn. Een bedtijd tussen half zeven en zeven past bij veel kinderen. Kijk naar je kind én de klok; je kind gaat voor.
Stap 2: een fijne slaapplek
Een donkere kamer tussen ongeveer 16 en 20 graden; rond de 18 is fijn. Gebruik je witte ruis, zet die dan zacht en buiten het bedje. En houd het bed leeg: slaapzak, speen en een klein knuffeldoekje.
Stap 3: een voorspelbaar ritueel
Elke avond dezelfde volgorde, bijvoorbeeld washandje, pyjama, slaapzak, boekje, liedje. Dat geeft houvast.
Stap 4: kies óf je iets wilt veranderen
Is elk uur wakker voor jullie niet vol te houden en is je kind ouder dan vier maanden? Dan kun je met het PIP-stappenplan in zeven treden minder gaan helpen: van voeden of wiegen tot slaap, naar een hand op het buikje, je stem en een stoel naast het bed. Een eerste kleine stap is vaak de voeding eerder in het ritueel, met het licht nog aan. Je begint bij bedtijd en je blijft erbij. Bij paniek troost je en ga je een trede terug.
Stap 5: en ’s nachts?
’s Nachts doe je eerst wat iedereen het snelst weer laat slapen. Vaak worden de nachten vanzelf rustiger als het inslapen bij bedtijd anders gaat. Wil je later ook ’s nachts iets veranderen, gebruik dan dezelfde trap. Blijf een paar avonden tot een week op een trede voordat je verdergaat.
Wanneer je beter nog niets verandert (en wanneer wel)
Wil je met het PIP-stappenplan beginnen, wacht dan als:
- je kind ziek is of pijn heeft. Troost en zorg gaan altijd voor.
- er grote veranderingen zijn, zoals een verhuizing, de start op de opvang of een nieuw broertje of zusje.
- je midden in een onrustige fase zit. Dan zet je geen nieuwe stap; pauzeer of ga een trede terug.
- jullie nog niet op één lijn zitten, of jij er zelf nog niet klaar voor bent. Het stappenplan loopt niet weg.
Begin wel als je kind gezond is, het ritme klopt en jullie samen weten wat je doet bij onrust en bij paniek.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een slaapregressie?
Meestal een paar dagen tot een paar weken. Duurt het langer, kijk dan naar het ritme, naar het lijfje (tandjes, oorpijn, reflux) en naar hoe je kind in slaap valt.
Moet ik mijn kind laten huilen als hij elk uur wakker wordt?
Nee. Bij PIP Academy laten we kinderen nooit huilen. Wil je dat je kind met minder hulp in slaap valt, dan doe je dat in kleine stapjes met jou erbij. Lees ook Slaapregressie en laten huilen.
Mijn baby wordt alleen aan de borst of met de fles weer rustig. Is dat erg?
Nee. Je baby zoekt ’s nachts de troost die hem ook bij het inslapen hielp. Dat is normaal. Wil je daar iets aan veranderen, dan kan de voeding eerder in het ritueel een eerste stap zijn. Weet wel: minder voedingen betekent niet altijd minder vaak wakker.
Wanneer bel ik de huisarts?
Als je kind koorts heeft en er ziek uitziet, slecht drinkt, suf is of moeilijk ademt. Of als je kind veel snurkt of adempauzes lijkt te hebben, slecht groeit, pijn lijkt te hebben of nooit echt tot rust komt. Vertrouw op je gevoel.
Hoe vaak wakker worden is te vaak?
Veel wakker worden ’s nachts valt binnen normaal, ook na zes maanden. De jeugdgezondheidszorg spreekt van een slaapprobleem als een kind vanaf zes maanden vier weken lang meer dan drie keer per nacht wakker wordt. Maar het belangrijkste is hoe het voor jullie is. Put het jou of je kind uit, bespreek het dan met het consultatiebureau of boek een persoonlijke online sessie.
Hoe help ik mijn kind stap voor stap met minder hulp in slaap te vallen?
Met het PIP-stappenplan ga je in zeven kleine treden van voeden of wiegen tot slaap naar een hand op het buikje, je stem en een stoel naast het bed. Je begint bij bedtijd, je blijft erbij en je gaat in je eigen tempo. Raakt je kind in paniek, dan troost je en ga je een trede terug. In de cursus Slaap van 4 tot 24 maanden leer je hoe.
Hulp nodig?
In de online cursus Slaap van 4 tot 24 maanden leer je hoe je ritme als houvast gebruikt, wat je ’s nachts doet en hoe je, als jullie dat willen, stap voor stap minder helpt. Zonder laten huilen, met jou erbij. Loop je vast? Boek dan een persoonlijke online sessie met iemand van het PIP-team.
Dit artikel vervangt geen medisch advies. Maak je je zorgen over je kind, neem dan contact op met je huisarts of het consultatiebureau.

