Slaapregressie 22 maanden: oorzaken, signalen en wat helpt
Net als de avonden voorspelbaar waren, is alles anders. Je peuter van 22 maanden vecht tegen bedtijd, wordt ’s nachts huilend wakker of weigert ineens zijn middagdutje. En jij vraagt je af: is dit nu weer een slaapregressie?
Je bent niet de enige. Rond deze leeftijd gebeurt er veel tegelijk, en dat merk je aan de slaap. In dit artikel lees je wat er speelt, hoe je het ritme als houvast gebruikt en hoe je je peuter helpt met nabijheid en duidelijkheid.
Bestaat er een slaapregressie op 22 maanden?
“Slaapregressie” is sowieso een populaire term, geen wetenschappelijke. Een specifieke ’22-maandenregressie’ bestaat dus niet. Maar wat je ziet, is echt. Je kind zit tussen dreumes en peuter in, en groeit op alle fronten tegelijk. Er gaat niets achteruit. Meestal wordt het na een paar dagen tot een paar weken weer rustiger.
Wat er speelt rond 22 maanden
Een eigen wil. “Zelf doen!” en “nee!” zijn nu favoriete woorden. Je peuter wil veel zelf bepalen, maar zijn handjes, zijn taal en zijn brein kunnen dat nog niet bijhouden. Die botsing tussen willen en kunnen geeft grote gevoelens. Volgens de JGZ horen driftbuien vooral tussen anderhalf en vier jaar bij de ontwikkeling.
Taal. Rond twee jaar maken veel kinderen hun eerste zinnetjes, zoals “meer melk”. Zo kan hij ook protesteren: “Nee slapen!” Of taalgroei de slaap verstoort, is niet goed onderzocht. Wel helpt slaap, en vooral het dutje, bij het onthouden van nieuwe woorden.
Fantasie, en angst in het donker. Tussen twee en vijf jaar bloeit de fantasie. Overdag geeft dat prachtig spel, ’s avonds soms een schaduw die een monster lijkt. Volgens Thuisarts is bang zijn in het donker bij kinderen vanaf twee jaar heel gewoon.
Scheidingsangst. Volgens Thuisarts is het tot ongeveer vier jaar heel gewoon dat een kind bang is om zonder zijn ouders te zijn. Slapen is ook een afscheid: van de dag, van het spelen, van jou.
Klimmen. Je peuter rent, klimt en springt. Misschien ontdekt hij dat hij over de rand van zijn ledikant kan.
Het middagdutje onder druk. De meeste kinderen doen rond 22 maanden al één middagdutje; de overgang van twee naar één valt vaak rond 15 maanden. Rond twee jaar komt vaak wel een ‘dutjesregressie’: je peuter wil niets missen en protesteert tegen het dutje, terwijl hij het meestal nog hard nodig heeft. Op twee jaar doet 87 procent van de kinderen nog een dutje. Fase of echt klaar? Lees Stoppen met het middagdutje.
Tanden. De hoektanden komen meestal tussen 16 en 23 maanden, de tweede kiezen tussen 23 en 33 maanden. Een tand of kies geeft vaak een paar onrustige nachten, geen weken.
Herken je dit?
- Rekken bij bedtijd: nog drinken, nog een knuffel, nog een boekje.
- Huilen als je de kamer uitloopt, of steeds weer roepen.
- Weer wakker ’s nachts, soms bang.
- Protest tegen het middagdutje.
- Voor zessen klaarwakker.
- Overdag humeurig, aanhankelijk, meer driftbuien.
Ritme als houvast rond 22 maanden
| Rond 18 tot 24 maanden (gemiddeld) | |
|---|---|
| Dutjes | 1 middagdutje van 1,5 à 2 uur, start rond 12:00-12:30 |
| Wakkertijd | 4 à 5 uur |
| Bedtijd | 18:30-19:30 |
| Slaap per etmaal | 13 à 14 uur (een gezonde marge is 11 tot 14 uur) |
Blijf het dutje aanbieden, op de vertrouwde tijd en met het vertrouwde ritueel. Laat je niet foppen: protest betekent niet dat het dutje weg kan. Lukt slapen niet, dan wordt het rusttijd, bijvoorbeeld samen op de bank met een boekje, en kies je die avond een iets vroegere bedtijd. Maar kijk ook naar de andere kant: ligt je peuter na een lang of laat dutje elke avond vrolijk te kletsen? Dan kun je het dutje wat eerder laten beginnen of een kwartiertje inkorten. Kijk naar je kind én de klok; je kind gaat voor.
Wat helpt
Een kort, vast ritueel. Elke avond dezelfde volgorde, bijvoorbeeld pyjama, tanden poetsen, boekje, knuffel, welterusten. Dim het licht na het avondeten en zet schermen ruim voor bedtijd uit; de JGZ adviseert anderhalf uur. Plan de “nog even”-verzoeken in: een slokje water en een extra knuffel horen er gewoon bij. Dan hoeft je peuter er niet om te vechten. Meer tips lees je in Bedtijdstrijd bij peuters.
Keuzes over het hoe, niet over het of. “Wil je dit boekje of dat boekje?” Dat geeft je peuter een gevoel van controle, zonder dat de bedtijd zelf ter discussie staat.
Eerst verbinden, dan leiding geven. Door je knieën, benoemen wat je ziet (“Je wilt nog spelen, hè?”), even wachten, en dan de weg wijzen (“En nu gaan we slapen”). Jij bent groter, sterker, wijzer en liefdevol: je volgt je kind waar het kan en neemt de leiding waar het nodig is.
Angst serieus nemen. Zeg niet “er is niks om bang voor”, maar: “Je vindt het eng in het donker, hè. Ik ben bij je.” Een nachtlampje mag: kies warm, gedimd licht, rood of oranje. Een deur op een kier geeft ook rust. Geef zijn vaste knuffel een rol, bijvoorbeeld als nachtwacht. En speel overdag met het donker: een hut met een zaklamp, schaduwfiguren op de muur. Meer lees je in Nachtmerries, nachtangst en bang in het donker bij peuters.
Een vaste zin, en dan ook echt komen. “Ik hou van je, ik ben beneden, ik kom zo nog even kijken.” Kom dan ook, liefst voordat hij roept. Zo wordt je belofte iets waar hij op kan bouwen.
’s Nachts: rustig en voorspelbaar. Geen fel licht en niet spelen. Stel gerust met je vaste zin. Is je kind bang of in paniek, troost dan tot hij rustig is: angst vraagt om troost, niet om een grens.
Voorkom dat hij over zijn grens gaat. Een peuter die over zijn grens is, komt moeilijker tot rust en wordt soms juist drukker. Op een dag zonder dutje helpt een iets vroegere bedtijd.
Geen nieuwe stap nu. Werk je met het PIP-stappenplan? Ga dan gerust een trede terug, bijvoorbeeld weer op de stoel naast het bed. Dat mag altijd, en je schuift later weer op.
Wanneer is het tijd voor hulp?
Duurt de onrust weken en wordt het niet minder, is je peuter overdag steeds uitgeput, of ben jij zelf op? Kijk dan eerst naar het lijfje: snurken, adempauzes, veel jeuk door eczeem of pijn horen bij de huisarts of het consultatiebureau. Duurt angst langer dan vier weken of loopt het gewone leven erdoor vast, neem dan ook contact op.
Bij PIP Academy kun je een persoonlijke online sessie boeken met iemand van ons team. We kijken met je mee, zodat je zelf weer de regie hebt.
Veelgestelde vragen
Moet ik de bedtijd later maken als mijn kind niet moe lijkt?
Meestal niet meteen. Een kind met te weinig slaap is lang niet altijd slaperig, soms vooral drukker. Kijk naar het inslapen: druk of huilerig, dan is eerder beter. Valt hij na een lang dutje elke avond pas laat in slaap terwijl hij vrolijk is, maak dan eerst het dutje wat korter of eerder.
Hoe ga ik om met een kind dat uit bed blijft komen?
Breng je kind rustig en met weinig woorden terug, met een aai en je vaste zin. Zoekt hij jou omdat hij bang of verdrietig is, troost dan eerst. Op 22 maanden hoort een kind nog in een ledikant: een slaapzak maakt klimmen lastiger, en een groot bed is liefst pas iets voor rond drie jaar. Klimt hij er toch zeker en regelmatig uit, ook met een slaapzak en de bodem op de laagste stand? Dan is een laag bed met een bedrand veiliger.
Helpen hulpmiddelen zoals een okay-to-wake-klok of witte ruis?
Vanaf ongeveer twee jaar kan een okay-to-wake-klok helpen: een lampje dat van kleur verandert als het ochtend is. Oefen er overdag mee en zet hem eerst op een haalbare tijd. Er is weinig onderzoek naar, dus zie het als hulpmiddel, niet als oplossing. Witte ruis: zacht, verderop in de kamer, nooit in of op het bed.
Moet ik mijn kind laten huilen of altijd troosten?
Bij PIP Academy laten we kinderen niet huilen. Je hoeft ook niet elk geluidje meteen op te lossen: luister even, ga dan naar je kind en troost kort en voorspelbaar. Raakt hij in paniek, dan troost je tot hij rustig is. Je kind is nooit alleen met paniek.
Wat als mijn kind echt geen dutje meer wil?
De meeste peuters hebben tot ongeveer drie jaar nog een middagdutje nodig. Blijf het aanbieden. Lukt slapen niet, maak er dan rusttijd van, bijvoorbeeld een uurtje op de bank met een boekje, en kies die avond een iets vroegere bedtijd. Meer lees je in Stoppen met het middagdutje.
Meer rust met ritme als houvast
In de online cursus Slaap van 4 tot 24 maanden leer je hoe je ritme als houvast gebruikt en hoe je, als jullie dat willen, stap voor stap minder helpt, zonder laten huilen. Wordt je kind binnenkort twee? Dan sluit de cursus Slaap van 2 tot 5 jaar aan, met het PIP-stappenplan voor peuters. Loop je vast, dan kun je een persoonlijke online sessie boeken.
Dit artikel vervangt geen medisch advies. Maak je je zorgen over je kind, neem dan contact op met je huisarts of het consultatiebureau.

